PAP 22 – co oznacza ten kod recyklingu papieru?

Oznaczenie „PAP 22” pod małym symbolem recyklingu znajdziesz na papierowych torebkach, opakowaniach flow-pack i kopertach do herbaty, a w kartach technicznych dostawców pojawia się ono jako argument sprzedażowy. To jedno z najczęściej wyszukiwanych pojęć opakowaniowych, z jakimi się spotykamy, i zarazem jedno z najsłabiej wyjaśnionych. Z tego poradnika dowiesz się, co oznacza ten kod, kiedy papier powlekany lub zgrzewalny na gorąco nadal może go nosić oraz czego ten kod dowodzi, a czego nie.

Skąd pochodzi ten kod

Numery pochodzą z decyzji Komisji 97/129/WE, która wprowadziła w całej UE dobrowolny system identyfikacji materiałów opakowaniowych. Każda grupa materiałów ma własny skrót i zakres numerów: tworzywa sztuczne 1–19, papier i tektura 20–39, metale 40–49, drewno 50–59, tekstylia 60–69, szkło 70–79, a materiały kompozytowe od 80 wzwyż.

Kluczowa jest różnica między PAP 22 a kodami C/PAP. Laminat papier/PE wygląda na półce jak papier, ale jest kompozytem: warstw nie da się rozdzielić ręcznie, a w wielu systemach recyklingu jest traktowany i rozliczany inaczej niż papier.

Kiedy papier powlekany nadal może być PAP 22?

Niemal żadne funkcjonalne opakowanie papierowe nie składa się wyłącznie z włókien. Ma powłokę barierową, która zatrzymuje tłuszcz lub wilgoć, warstwę zgrzewalną, dzięki której można je zamknąć na linii pakującej, farby drukarskie, a czasem okienko. Prawdziwe pytanie brzmi więc: ile tych dodatków można zastosować, zanim papier przestanie być papierem?

Odpowiedź daje rozporządzenie UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) w definicji opakowania kompozytowego. Opakowanie wykonane z co najmniej dwóch materiałów, których nie da się rozdzielić ręcznie, jest kompozytem, chyba że pozostały materiał stanowi nieistotną część opakowania, a w każdym razie nie więcej niż 5% jego całkowitej masy. Etykiet, lakierów, farb, tuszów, klejów ani powłok lakierniczych nie wlicza się do tego wyliczenia.

W praktyce właśnie dlatego papiery barierowe zgrzewalne na gorąco projektuje się z bardzo cienkimi powłokami. Nasza obecna platforma PURESEAL HS 70 ma ok. 2,5 g/m² powłoki barierowej na papierze bazowym 70 g/m², co z dużym zapasem mieści się w tym limicie.

Sprawdź swoją strukturę

Wpisz gramatury z karty technicznej. Kalkulator uwzględnia wszystko, co nie jest włóknem, w tym farby i powłoki, więc jest surowszy niż definicja prawna. Jeśli Twoja struktura przechodzi ten test, mieści się w limicie 5% z bezpiecznym zapasem.

Plastikowe okienko to najczęstszy powód, dla którego opakowanie papierowe wypada z kategorii PAP 22. Folia okienka jest odrębnym materiałem, więc się wlicza. Okienko z przezroczystej celulozy, jak w naszym flow-packu z papieru kraft z kryształowym okienkiem, pozwala zachować opakowanie na bazie włókien.

Kod to deklaracja, nie dowód

Nadruk PAP 22 na opakowaniu mówi konsumentowi, do którego pojemnika je wrzucić. Nie dowodzi jednak, że opakowanie faktycznie dobrze się recyklinguje. To mierzy się osobno, w laboratorium: materiał rozwłóknia się tak, jak zrobiłaby to papiernia, i sprawdza się, ile włókna udaje się odzyskać i jak bardzo jest ono czyste.

W Europie metodą referencyjną jest protokół 4evergreen do oceny recyklingowalności opakowań z włókien, stosowany przez instytuty takie jak PTS w Heidenau. Wynikiem jest ocena w skali do 100 punktów. Nasz papier barierowy zgrzewalny na gorąco przeszedł drogę od 68 punktów w 2023 roku do 99 bez nadruku i 94 z nadrukiem w 2026 roku; całą tę drogę opisaliśmy tutaj.

Gdy dostawca twierdzi, że materiał jest PAP 22, poproś o certyfikat badania, który to potwierdza. Kod i wynik odpowiadają na różne pytania, a potrzebujesz obu.

Dlaczego PAP 22 ma znaczenie dla kosztów i zgodności z przepisami

• Opłaty ROP (EPR). Opłaty w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta nalicza się za kilogram i w zależności od materiału. W większości systemów krajowych papier znajduje się w niższym przedziale opłat niż tworzywa sztuczne i kompozyty, więc przejście z C/PAP na PAP 22 może obniżyć opłatę za każdą sztukę wprowadzaną na rynek.
• Klasy recyklingowalności PPWR. Od 2030 roku opakowania muszą osiągać co najmniej klasę C pod względem recyklingowalności, a od 2038 roku co najmniej klasę B. Dobrze zaprojektowane opakowanie PAP 22 jest projektowane z myślą o najwyższych klasach.
• Zakazy dotyczące plastiku jednorazowego. Od 2030 roku rozporządzenie PPWR ogranicza niektóre formaty opakowań jednorazowych z tworzyw sztucznych. Zgodnie z tą samą definicją kompozytu opakowanie na bazie papieru zawierające ponad 5% tworzywa jest opakowaniem kompozytowym, a nie papierowym. Próg 5% nie zwalnia jednak częściowo plastikowych opakowań jednorazowych z wymogów dyrektywy w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku, dlatego formaty powlekane warto sprawdzić także pod tym kątem.
• Oznakowanie. Kody z decyzji 97/129 są w większości krajów dobrowolne, choć niektóre, np. Włochy, wymagają oznaczania materiału na opakowaniach. Zharmonizowane unijne etykiety segregacyjne wprowadzi rozporządzenie PPWR, najwcześniej od sierpnia 2028 roku.

Gdzie PAP 22 się sprawdza, a gdzie nie

Papier nie jest właściwym rozwiązaniem dla każdego produktu, a dobry dostawca powie Ci, kiedy się nie sprawdzi. Dzisiejsze papiery z wodnymi powłokami barierowymi świetnie radzą sobie z tłuszczem, aromatem i zgrzewaniem, słabiej natomiast z tlenem i wilgocią.

Czy PAP 22 oznacza brak plastiku?

Niekoniecznie. Powłoki barierowe i zgrzewalne to cienkie dyspersje polimerowe, więc opakowanie PAP 22 może zawierać kilka procent materiału niewłóknistego. PAP 22 mówi Ci, że opakowanie jest z założenia papierowe, zachowuje się jak papier w strumieniu recyklingu i nie zawiera odrębnej warstwy tworzywa. Jeśli chcesz umieścić na opakowaniu deklarację „bez plastiku”, przed drukiem sprawdź ją pod kątem konkretnej struktury i przepisów obowiązujących na każdym rynku.

O co zapytać dostawcę

• Skład wagowy: papier bazowy, powłoki, farby oraz ewentualne okienko lub inne warstwy.
• Certyfikat badania recyklingowalności dla tej konkretnej struktury, najlepiej z nadrukiem.
• Unijną deklarację zgodności i dokumentację dotyczącą kontaktu z żywnością.
• Dane o całkowitej zawartości fluoru, potwierdzające, że bariera nie zawiera PFAS.
• Rolkę próbną, aby przed podjęciem decyzji sprawdzić, czy materiał pracuje na Twojej maszynie.

W Wilnie produkujemy papier PAP 22 na opakowania flow-pack, koperty do herbaty i torebki papierowe, a także powlekamy papier dla innych przetwórców. Prześlij nam swoją obecną strukturę, a powiemy Ci, czy wersja PAP 22 jest realna dla Twojego produktu – a jeśli nie, również uczciwie to powiemy.